donderdag, 28 februari 2008 02:00
Eerder gepubliceerd in vm004.Dat is een moeilijke vraag want wat voor de ene persoon een mooie foto is spreekt de andere persoon een stuk minder aan. Waar heeft dat mee te maken dan? Smaak? Verwachtingen? Compositie? Kleur? Onderwerp? Standpunt? Humeur? Het kan van veel factoren afhangen.
Hoe vaak kijk je niet naar vakantiefoto’s van andere mensen waarbij je eigenlijk denkt: die foto’s heb ik al duizend keer gezien. Want het onderwerp is tante Joke die gezellig de camera inkijkt terwijl ze een homp vlees aan haar vork prikt tijdens de lunch op één van de Canarische Eilanden. Of… Tante Joke bij één van de wachters van Buckingham Palace. Het liefst lekker gecentreerd in beeld gebracht, waarbij ze de wachter probeert af te leiden. Onderwerpen die we al eerder gezien hebben.
Maar hoe krijg je de foto’s dan wel interessant om naar te kijken? Een belangrijke tip is het onderwerp benaderen vanuit een ander gezichtspunt. Sommige dingen komen beter tot hun recht als je ze fotografeert wanneer je op je knieën zit of plat op je buik ligt. Kijk ook eens of je ergens op kunt klimmen om een interessant plaatje te schieten. Soms is het gewoonweg niet mogelijk om een foto te schieten vanaf een verhoging. Maar als je op zoek gaat naar een perspectief dat je onderwerp net ietsje anders in beeld brengt, zul je zien dat je snel gevoel krijgt voor interessante invalshoeken.
Objectief en subjectief
Je moet dus foto’s objectief en subjectief gaan beoordelen. Bij een objectieve beoordeling vraag je je af; is de de foto goed is belicht? Ligt de scherpte op de juiste plaats? Is er ruis? Is er geen bewegingsonscherpte? Kleurbalans OK? Verzadiging niet te laag of te hoog? Subjectieve beoordeling is totaal anders; is de foto mooi? Is de compositie goed (compositie is de ordening van losse elementen tot één geheel)? Is er gespeeld met contrast? Komt het onderwerp mooi uit? Wil je vaker dan één keer kijken naar de foto? Het verschil tussen objectie en subjectief beoordelen is dat je over subjectieve beoordeling uitgebreid kunt discussiëren. Een voorbeeld van selectieve blindheid voor kwaliteit zijn mijn eigen foto’s. Ik heb een behoorlijke zwak voor de schoonheid van mijn eigen kinderen. Die fotografeer ik dan ook zeer regelmatig. Een dankbaar onderwerp. Maar… het gevolg hiervan is dat ik gigabytes aan foto’s heb van mijn kids. Ik vind de meeste foto’s goed. Toch kan ik melden dat de meeste foto’s echter ‘technisch’ niet goed zijn. En jullie zullen na een fotootje of drie mijn favoriete onderwerp wel gezien hebben. Het onderwerp licht me aan het hart en daarom is het voor mij moeilijk om te ‘zien welke foto’s kwaliteit hebben.
Een voorbeeld waarbij je goed kan zien dat techniek (objectief) los staat van kwaliteit zijn foto’s die bijvoorbeeld te zien zijn op de lomography website. In het kort het Lomo principe: de toestellen zijn goedkoop en ze zijn vaak beperkt of niet in te stellen, de foto’s zijn vaak over- of onderbelicht. Waarom spreken de foto’s me dan toch aan, ondanks dat de foto’s er technisch zo ‘crappy’ uitzien? Er spreekt een bepaald gevoel uit. De foto’s lijken heel nonchalant gemaakt. De plekken die ze tonen zijn plaatsen die ik ook op die manier wil bekijken. Maar… dit is mijn oordeel. Er zijn erg veel mensen die het niet met me eens zijn en het slechte foto’s vinden.
Terug naar je eigen foto’s. Probeer een beetje objectief te kijken naar je foto’s. Stel jezelf daarbij bijvoorbeeld de volgende vragen: Is de foto interessant om naar te kijken? Komt het onderwerp goed uit? Staan er storende elementen op de foto die heel bepalend zijn afleiden van het onderwerp? Is de foto technisch goed?
Je kunt ook zeggen dat een een foto een goede foto is als het samenspel van inhoud en uitvoering in balans is. Datgene wat op de foto staat, en hoe de foto is gemaakt, beide zijn belangrijk. Er kan een beetje mee geschoven worden. Eén van de twee mag wat minder zijn als de ander juist er bovenuit steekt, maar in ieder geval moeten beide goed genoeg zijn. Wanneer is het goed, is de belangrijke vraag in dit geval. Dat heeft ook met gevoel te maken.
Fotograferen is liegen
Eigenlijk is fotograferen liegen met licht. Je kunt bepaalde zaken suggereren terwijl het er niet is. De volgende foto is hier een voorbeeld van. Ik heb een bakje groenteafval bij het raam gezet in de keuken. Er was ook licht van het lampje van de afzuigkap aanwezig waardoor ik dus twee soorten licht kreeg. Ik had een groot diafragma waardoor een groot deel van de foto onscherp werd. De kleuren van het afval (pompoen) zijn helder en komen mooi uit op de foto.
Ik had de camera iets scheef gehouden om een ‘dynamische’ compositie te krijgen. Wat ik zelf niet zo geslaagd vind aan deze foto is dat de compositie in twee gelijke delen wordt verdeeld door de (denkbeeldige) diagonale lijn. Daarnaast is het stukje pompoen in het midden een beetje ‘vlak’. Er zit geen diepte in en ziet er daardoor niet ‘lekker’ uit.
Maar de foto lijkt een stuk van een schaal van één of andere salade, net voordat de schaal naar de tafel gaat voor de lunch van de gasten. Het is echter afval. Je kunt dus een bepaalde voorstelling maken van voorwerpen/dingen die in eerste instantie niets met het onderwerp te maken hebben. Zoals het onderstaande voorbeeld van de ‘boze brandkraan’.
 |  |
Vakantiekiekje
Als laatste bespreek ik één foto die gemaakt is op vakantie. We zaten in een rondvaartbootje. De lucht was super helder en ik wilde eigenlijk vliegeren op dat moment, maar zat dus in dat bootje. De stuurman had erg mooi haar. Grijs met een staart. Hij vertelde zoals iedereen die het werk als hij doet, elke keer dezelfde flauwe grappen, maar goed... Ik wilde de gebouwen op de achtergrond graag op de foto zetten, maar wist dat als ik tegen de zon in ging fotograferen (tegenlicht) de gebouwen te donker zouden worden en wegvallen in het geheel. Daarnaast zou het een ‘vale’ foto worden als ik de camera zijn gang liet gaan door de automatische belichting. Ik heb toen op mijn camera de belichting handmatig aangepast. Ik heb de foto een aantal stappen onderbelicht. Het gevolg is dat de gebouwen zwarte silhouetten zijn geworden. Eigenlijk veel te donker. Er is nog een stukje water te zien zodat je kunt zien dat we op een boot zaten. En mijn cadeautje was het haar van de stuurman. Een foto als dit kun je nadat hij is gemaakt uitgebreid gaan retoucheren in beeldbewerking software als Photoshop, maar dat heb ik nu niet gedaan. Als je een foto als dit wilt maken moet je erg snel nadenken: je denkt aan scherpte (diafragma), compositie, je bepaalt je standpunt, lichthoeveelheid (combinatie sluitertijd/ diafragma). Die instellingen moet je doen in een korte tijd, want voor je het weet is het moment voorbij.
Tips
Leer je camera kennen. Als je weet hoe je camera werkt, kun je ook snel instellingen veranderen, zo ben je niet te laat. Varieer in standpunten. Maak eens een foto vanuit een ‘onverwachte’ hoek. Zo krijgen wij als kijker een frisse/nieuwe blik op de zaken. Ga experimenteren en bekijk veel voorbeelden.
Eén artikeltje in dit blad is natuurlijk veel te kort om uit te leggen hoe je goed moet fotograferen. Je kunt je leven lang fotograferen en er achterkomen dat soms je foto’s niet goed zijn omdat je je dag niet hebt en je kunt er achter komen dat ondanks het feit dat je een ervaren fotograaf bent je nog elke dag leert. Het belangrijkste is dat je het veel moet doen en je kritisch bent op je eigen werk.
| Volgende > |
|---|